Με κεντρικό μήνυμα την υπεράσπιση της ιστορικής μνήμης, διοργανώνεται την Κυριακή 29 Μαρτίου εκδήλωση τιμής για τους πεσόντες στο ειρηνικό συλλαλητήριο του λαού της Ιεράπετρας τον Μάρτη του 1945. Η διοργάνωση, που πραγματοποιείται με την υποστήριξη της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και του ΚΚΕ, πλαισιώνεται από τη διακήρυξη: «Τιμάμε τις μεγάλες στιγμές της ταξικής πάλης, διδασκόμαστε, εμπνεόμαστε, υπερασπιζόμαστε την ιστορική αλήθεια».
Το πρόγραμμα της ημέρας ξεκινά στις 11:00 το πρωί με την απόδοση τιμών στο μνημείο που βρίσκεται στην είσοδο της πόλης. Αμέσως μετά, στις 12:00, οι παρευρισκόμενοι θα συγκεντρωθούν στην πλατεία Παπαγεωργίου, στο χώρο του μουσείου, όπου θα λάβει χώρα η κατάθεση στεφάνων και θα εκφωνηθεί η κεντρική ομιλία.
Η εκδήλωση έρχεται να ρίξει φως στα δραματικά γεγονότα της 23ης Μαρτίου 1945. Εκείνη την ημέρα, η έρευνα στα γραφεία του ΕΑΜ Ιεράπετρας και η επακόλουθη σύλληψη δύο μελών της Επαρχιακής Επιτροπής με την κατηγορία της κατοχής επαναστατικών εγγράφων, πυροδότησαν τη γενική αγανάκτηση. Ο λαός, αντιδρώντας στις αυθαίρετες συλλήψεις, συγκεντρώθηκε άμεσα στη Λέσχη του Λαού ζητώντας την απελευθέρωση των κρατουμένων. Όταν η δεύτερη επιτροπή διαμαρτυρίας που επισκέφθηκε την Αστυνομία αντιμετωπίστηκε με την προκλητική φράση «Ας έλθει ο Λαός να τους λευτερώσει», η αντίδραση υπήρξε ακαριαία.
Την επόμενη μέρα, περισσότεροι από τρεις χιλιάδες άοπλοι πολίτες από τα γύρω χωριά —μεταξύ των οποίων η Παχιά Άμμος, το Καβούσι, το Μοναστηράκι, η Βασιλική, η Επισκοπή, το Πάνω και Κάτω Χωριό και ο Αϊ-Γιάννης— κατέβηκαν ειρηνικά προς την Ιεράπετρα. Στο σημείο συνάντησης με τον στρατό, και πριν καν προλάβει να συγκροτηθεί επιτροπή για διαπραγματεύσεις, ο επικεφαλής αξιωματικός πυροβόλησε συνθηματικά, με αποτέλεσμα οι στρατιώτες να ανοίξουν πυρ στο πλήθος.
Από τα πυρά έπεσαν νεκροί οι Κυριάκος Χατζησάββας (45 ετών, Βασιλική), Ευθυμία χήρα Καζαντζάκη (65 ετών, Πάνω Χωριό), Ξεγούλα Γράσσου (19 ετών, Πάνω Χωριό), Γιάννης Γράσσος (30 ετών, Πάνω Χωριό), Εμμανουήλ Ν. Λιανός (26 ετών, Επισκοπή), Γεώργιος Σφακιανάκης (25 ετών, Κάτω Χωριό) και Βασίλης Χατζησάββας. Μαζί τους, τα ενσωματωμένα μνημεία υπενθυμίζουν τις θυσίες του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, ο οποίος εκτελέστηκε στην Καισαριανή τον Μάιο του 1944, καθώς και των Μαρίας Δρανδάκη και Μαρίας Λιουδάκη που εκτελέστηκαν το 1947 στο Ηράκλειο.
Το ιστορικό αυτό αποτύπωμα συνοψίζεται στους στίχους της Σοφίας Μαυροειδή Παπαδάκη που συνοδεύουν το μνημείο: «Το μονοπάτι αυτό πούχει χαράξει το αίμα σας αδέρφια, θα πλατύνει γιγάντια λεωφόρος θα σφαντάξει, απ’ όπου βγαίνει ο ήλιος ώσπου δύνει, για να χωρούν τα πλήθη να περάσουν των σκλάβων τα βαριά τυραγνισμένα να πάνε προς το φως να ξαποστάσουν απ’ τη σκλαβιά τους τέλος λυτρωμένα».
